Heroriëntering taken Energiehuizen vanaf 2019 en samenwerking met woonloketten

Heroriëntering taken Energiehuizen

Energiehuizen verstrekken aan inwoners een energielening tegen een voordelig rentetarief. Alle erkende Energiehuizen ontvingen daarvoor een vergoeding van de Vlaamse overheid op basis van een samenwerkingsovereenkomst met de Vlaamse minister van Energie.  In 2018 was in elke Vlaamse gemeente (op 2 faciliteitengemeenten na) een Energiehuis actief. Over heel Vlaanderen zijn er 19 Energiehuizen. Daarbij zien we een grote diversiteit, zowel inzake de omvang van het werkingsgebied, de aard van de rechtspersoonlijkheid, de organisatiestructuur, de samenwerkingsverbanden met partners, de werking, enz. 
Met het Besluit van de Vlaamse Regering van 14 december 2018 wordt vanaf 2019 het verstrekken van energieleningen beperkt tot de prioritaire doelgroep. Daarnaast wordt de rol van de Energiehuizen uitgebreid met een bijkomend basistakenpakket. Sommige Energiehuizen boden een aantal van die basistaken al aan. Vanaf 2019 moeten alle Energiehuizen onderstaande verplichte taken uitvoeren in elke gemeente van hun werkingsgebied en dat moet voor de inwoners kosteloos zijn. Voor de uitvoering van die taken zal het Vlaams Energieagentschap een gepaste vergoeding aan de Energiehuizen toekennen.

Bijkomend basistakenpakket voor Energiehuizen

1° inwoners informeren, adviseren en begeleiden door een laagdrempelig energieloket aan te bieden waar inwoners terecht kunnen met hun vragen over energie;
2° gestructureerde basisinformatie aanbieden over minstens:
    a) relevante gemeentelijke, provinciale, gewestelijke en federale energiebeleidsmaatregelen;
    b) energiepremies en -leningen, inclusief leningen bij de financiële sector;
    c) energetische renovatie;
3° particulieren begeleiden en ondersteunen bij minstens:
   a) de aanvragen van de energiepremies en -leningen, inclusief leningen bij de financiële sector;
   b) het uitvoeren van de leveranciersvergelijking en, in voorkomend geval, de wijziging van energieleverancier;
   c) het aanvragen en vergelijken van offertes voor energetische renovatiewerken;
   d) de uitvoering van energetische renovatiewerken, en het bieden van ontzorging daarbij, inclusief dienstverlening voortvloeiend uit door het Energiehuis uitgevoerde energiescans die gericht is op begeleiding bij de uitvoering van energiebesparende investeringen;
   e) de interpretatie van thermografische informatie, de zonnekaart, de resultaten na een energiescan en het energieprestatiecertificaat;
4° uitvoerende lokale diensten coördineren, onder meer van de door de respectievelijke gemeente aangeduide uitvoerders van de energiescans, en, in voorkomend geval, correct doorverwijzen.

Eventueel: aanvullende diensten tegen betaling (vallen buiten het basistakenpakket)

Energiehuizen die dat willen, kunnen nog aanvullende diensten aanbieden tegen betaling,
zoals bijvoorbeeld ondersteuning bij groepsaankopen.

Vernieuwende en experimentele activiteiten

De Vlaamse minister van Energie kan op basis van een projectoproep ook een subsidie aan Energiehuizen verlenen als ze het initiatief nemen tot of meewerken aan vernieuwende of experimentele projecten, of inspelen op nieuwe regelgeving die aansluit bij de doelstellingen van het Vlaamse energiebeleid.

Samenwerkingsovereenkomst tussen Vlaamse overheid en Energiehuizen en Vlaamse vergoeding

Het Vlaams Energieagentschap zal in het voorjaar van 2019 met elk van de Energiehuizen een addendum bij de bestaande samenwerkingsovereenkomst onderhandelen. In dat addendum worden de streefwaarden en mijlpalen overeengekomen voor de ontwikkelde acties en initiatieven die verbonden zijn aan de basistaken. Die addenda zullen uiterlijk op 1 mei 2019 ondertekend worden en hebben een looptijd van 3 jaar (2019-2021). Daarna kunnen nieuwe addenda onderhandeld worden (2022-2024). Jaarlijks zullen de Energiehuizen de evolutie van hun streefwaarden en mijlpalen evalueren en een functioneel verslag ter verantwoording aan het Vlaams Energieagentschap bezorgen, dat zo de voortgang zal monitoren.
Het Vlaams Energieagentschap zal aan de Energiehuizen een jaarlijkse vergoeding uitbetalen voor de personeels- en werkingsmiddelen. Die bestaat uit een variabele vergoeding voor het verstrekken en beheren van energieleningen in functie van het aantal leningen, en een forfaitaire vergoeding voor het vast omschreven opgelegde basistakenpakket. Die forfaitaire vergoeding bedraagt jaarlijks 20.000 euro per (beginnende) schijf van 50.000 private huishoudens in het werkingsgebied van het Energiehuis. Daarbovenop komt een vergoeding van 20.000 euro voor een werkingsgebied van 1 t.e.m. 5 gemeenten, vermeerderd met 15.000 euro per bijkomende groep van 5 gemeenten.

Samenwerking Energiehuizen met woonloketten

Om de diversiteit van de Energiehuizen te respecteren, bepaalt het BVR van 14 december 2018 dat de Energiehuizen een beroep kunnen doen op of samenwerken met partners om de taken van hun basistakenpakket uit te voeren. Veel Vlaamse gemeenten hebben anno 2018 reeds een actieve woonloketwerking. Die woonloketten informeren, sensibiliseren en begeleiden inwoners niet alleen over wonen, maar ook over energie; zij bieden zowel woon- als energie-gerelateerde diensten aan. Dat is zeker het geval voor de ruim 200 gemeenten die deelnemen aan de gesubsidieerde IGS-projecten lokaal woonbeleid. Dat is niet verwonderlijk aangezien verschillende van die activiteiten op basis van het BVR houdende subsidiëring van IGS-projecten lokaal woonbeleid van 8 juli 2016 gesubsidieerd worden tot eind 2019. Dat is het geval voor:

  • basisinformatie over de energiepremies en de Vlaamse energielening aan de inwoners aanbieden (verplichte activiteit, art 7, 2°)
  • basisinformatie over rationeel energiegebruik en duurzaamheid aanbieden (aanvullende activiteit)
  • specifieke acties rond energetische aspecten van wonen zoals groepsaankopen voor energie, energiescans, sociaal dakisolatieprojecten, demonstratiewoningen  organiseren of faciliteren (aanvullende activiteit)
  • Technisch woonadvies op maat aanbieden (dat kan voor een deel ook betrekking hebben op energie) (aanvullende activiteit)

Het is dan ook wenselijk dat de Energiehuizen voor het installeren van energieloketten in de gemeenten streven naar een maximale synergie met de bestaande woonloketten en IGS-projecten. Daarvoor kunnen zij voorjaar 2019 samen rond de tafel gaan zitten om afspraken te maken over een duidelijke afbakening of verdeling van taken. Op die manier kunnen overlappingen of tekorten vermeden worden, kan er correct naar elkaar doorverwezen worden, kunnen er afspraken gemaakt worden over de benodigde personeelsinzet en over de uitvoering van de taken.
Als gemeenten of IGS-projecten de uitvoering van basistaken van Energiehuizen op zich zouden nemen, kan ook over de financiering ervan gepraat worden. Voor de meeste acties en taken inzake energie die al door woonloketten uitgevoerd werden, zullen de Energiehuizen vanaf 2019 een vergoeding ontvangen van de Vlaamse minister van Energie. Om dubbele subsidiëring te vermijden zal de Vlaamse minister van Wonen voor die taken voor de periode 2020-2025 niet langer een IGS-subsidie lokaal woonbeleid toekennen. In het kader van het BVR lokaal woonbeleid van 16 november 2018 zullen aanvullende activiteiten inzake energie enkel nog voor subsidie in overweging genomen worden op voorwaarde dat ze geen deel uitmaken van het basistakenpakket of de vernieuwende of experimentele activiteiten van de Energiehuizen en op voorwaarde dat ze geen betalende dienstverlening aan de inwoners behelzen.