Het recht van voorkoop toegelicht

Het functioneel en het territoriaal recht van voorkoop

In de huidige regelgeving onderscheiden we in grote lijnen twee soorten recht van voorkoop: het functioneel en het territoriaal recht van voorkoop. Beide rechten houden in dat bij een overeenkomst met een kandidaat-koper de woning of het perceel te koop moet worden aangeboden aan de begunstigden van het recht van voorkoop en dat tegen dezelfde prijs en aan dezelfde voorwaarden als definitief overeengekomen met de kandidaat-koper.

Functioneel recht van voorkoop
De oorsprong van het functioneel recht van voorkoop ligt in het handelen of eerder het nalaten ervan, van de eigenaar.
Dit recht van voorkoop is van toepassing op:

1) Woningen opgenomen in een register of inventaris:

  • het gemeentelijk leegstandsregister, vermeld in artikel 2.9 t.e.m. artikel 2.14 van de Vlaamse Codex Wonen;
  • het gemeentelijk register van verwaarloosde gebouwen en woningen, vermeld in artikel 2.15 van de Vlaamse Codex Wonen;
  • de gewestelijke inventaris van ongeschikte en onbewoonbare woningen, vermeld in artikel 26, §1, van het Heffingsdecreet;
  • woningen die niet werden gesloopt binnen de door de Vlaamse Regering bepaalde termijn (het gaat hier over niet-conforme woningen die niet in aanmerking komen voor renovatie-, verbeterings- of aanpassingswerkzaamheden, zie artikel 3.31 van de Vlaamse Codex Wonen).

2) Woningen die in principe niet langer zijn opgenomen in een register of inventaris doordat de begunstigde renovatie-, verbeterings- of aanpassingswerkzaamheden heeft uitgevoerd met toepassing van artikel 3.30, § 2 en artikel 5.82 t.e.m. artikel 5.90 van de Vlaamse Codex Wonen.
Dit voorkooprecht wordt erkend door de minister van wonen via ministerieel besluit (MB).


Territoriaal recht van voorkoop
De oorsprong van het territoriaal recht van voorkoop ligt louter in de ligging van het goed.
Dit recht van voorkoop is van toepassing op woningen en gronden bestemd voor wonen die gesitueerd zijn binnen woningbouw- en woonvernieuwingsgebieden.
Twee soorten:

1. opgelegd territoriaal recht van voorkoop

in woningbouw- en woonvernieuwingsgebieden door de Vlaamse regering aangeduid als bijzonder gebied, via het Besluit Vlaamse Codex Wonen Boek 5, Deel 6;
Dit betreft álle woningbouw- en woonvernieuwingsgebieden van de gemeenten van de Brusselse rand + de faciliteitengemeenten (26);

2. vrijwillig territoriaal recht van voorkoop

in woningbouw- en woonvernieuwingsgebieden door de minister van wonen erkend als bijzondere gebieden: via ministerieel besluit (MB) op vrijwillig en gemotiveerd initiatief van de gemeente.