Tweede verblijven opsporen, registreren en belasten

Gemeenten zijn vrij om een beleid rond tweede verblijven te voeren. Zij kunnen dit op grond van de ge­meentelijke autonomie, die verankerd is in de Grondwet en die in België ruim geïnterpreteerd wordt. Zij kunnen dus zelf beslissen om tweede verblijven al dan niet op te sporen en te registreren. Ook als ze een register van tweede verblijven hebben, zijn gemeenten niet verplicht om een belasting op tweede verblij­ven te heffen. De basis voor deze fiscale autonomie is vervat in artikel 170, §4, van de Grondwet.

Geen vastgelegde definitie van tweede verblijf

In tegenstelling tot wat het geval is bij de leegstand van gebouwen en woningen, is er geen hogere regelgeving die een gemeente verplicht een bepaalde definitie van tweede verblijf te hanteren.

De omzendbrief KW ABB 2019/2 over de gemeentefiscaliteit, goedgekeurd door de Vlaamse Regering op 15 februari 2019, suggereert volgende definitie van tweede tweede verblijf:

“Elke private woongelegenheid die niet het hoofdverblijf vormt van de eigenaar of de huur­der, maar die wel op elk moment door hem kan worden bewoond. Tweede verblijven zijn land­huizen, bungalows, appartementen, weekend­huisjes, optrekjes en alle andere vaste woon­gelegenheden, met inbegrip van de met chalets gelijkgestelde caravans, die al of niet ingeschre­ven zijn in de kadastrale legger.

Lokalen die uitsluitend bestemd zijn om een be­roepsactiviteit uit te oefenen, garages, tenten, verplaatsbare caravans en woonaanhangwa­gens worden niet als tweede verblijf beschouwd. Op tenten, verplaatsbare caravans en woonaan­hangwagens kan eventueel wel een belasting op het kamperen van toepassing zijn.”

Tweede verblijven opsporen en registreren

Veel gemeenten die een belasting op tweede verblijven heffen, hanteren een aangifteplicht. Ze vertrekken hiervoor meestal van woningen waarvoor op 1 januari van het aanslagjaar niemand is ingeschreven in het bevolkingsregister. Ze sporen tweede verblijven dus niet actief op.

Er bestaan verschillende methodes voor een gemeente om een tweede verblijf op te sporen, gelijklopend aan de opsporing van leegstand.

Bij de opmaak van een registratiereglement rond tweede verblijven kan men best stilstaan bij het beleid rond leegstand. De gemeente kan overwegen om de verschillende reglementen op elkaar af te stemmen. Duidelijke definities van de begrippen ‘tweede verblijf’ en ‘leegstand’ zijn nodig voor een goede toepassing van mogelijke maatregelen.

Het kan aangewezen zijn om een limitatieve lijst van indicaties van een tweede verblijf op te nemen in het regle­ment, zeker wanneer een gemeente beslist om dit reglement af te stemmen op het reglement leegstand.

Tweede verblijven belasten

Gemeenten kunnen ervoor kiezen om geregistreerde tweede verblij­ven te belasten. In meer dan de helft van de Vlaamse gemeenten bestaat zo’n belasting, maar dit is geen verplichting.

Registratie van een tweede verblijf leidt, in vergelijking met leegstandsregistratie, meestal tot een lagere belasting. Uit recht­spraak blijkt dat de belasting op tweede verblijven gematigd hoort te zijn, en dus niet mag dienen als een soort sanctie om het fenomeen te bestrijden.

Het tarief wordt meestal forfaitair of uniform bepaald aan de hand van een vast bedrag per tweede verblijf gelegen in de gemeente. Een grote meerderheid van de Vlaamse gemeenten heeft voor deze optie gekozen. Het is mogelijk om het tarief te differentiëren, reke­ning houdend met bijvoorbeeld de ligging van het tweede verblijf in een bepaalde zone van de gemeen­te of met de waarde of oppervlakte van het tweede verblijf.

Ondersteuning bij het beleid rond tweede verblijven

Wonen-Vlaanderen heeft een beknopte handleiding voor gemeenten over tweede verblijven opgemaakt.

PDF icon Handleiding tweede verblijven - losse pagina's

PDF icon Handleiding tweede verblijven - spread

Vragen

Wonen-Vlaanderen ondersteunt de gemeenten bij hun beleid rond tweede verblijven, als onderdeel van hun lokaal woonbeleid. U kan met uw vragen terecht bij het team lokale besturen. U kan hen bereiken in elke provinciehoofdstad, zie Contact.

Contact

Adres: 
Wonen-Antwerpen, team lokale besturen
Lange Kievitstraat 111–113 bus 54
2018 Antwerpen
Telefoonnummer: 
Adres: 
Wonen Limburg, team lokale besturen
VAC
Koningin Astridlaan 50 bus 1
3500 Hasselt
Telefoonnummer: 

enkel voor lokale besturen

Adres: 
Wonen Oost–Vlaanderen, team lokale besturen
Virginie Lovelinggebouw
Koningin Maria Hendrikaplein 70 bus 92
9000 Gent

enkel voor lokale besturen

Adres: 
Wonen Vlaams–Brabant, team lokale besturen
Dirk Boutsgebouw
Diestsepoort 6 bus 92
3000 Leuven
Adres: 
Wonen West–Vlaanderen, team lokale besturen
VAC Jacob van Maerlantgebouw
Koning Albert I-laan 1/2 bus 93
8200 Brugge