Woonmaatschappijen: informatie voor lokale besturen

Tegen 1 januari 2023 moeten sociale huisvestingsmaatschappijen (SHM’s) en sociale verhuurkantoren (SVK’s) één woonactor vormen met maar één speler per gemeente: de woonmaatschappij.
Elke woonmaatschappij moet in een uniek, niet-overlappend werkingsgebied opereren. Om deze werkingsgebieden te bepalen, krijgen de lokale besturen een trekkersrol.

Aanpak werkingsgebieden 

Ten laatste op 31 oktober 2021 dienen de lokale besturen een voorstel van werkingsgebied in via woonmaatschappij@vmsw.be. Dit voorstel dient in onderling overleg met andere lokale besturen te zijn bereikt, besproken op het lokale woonoverleg en is gedragen door de gemeenteraad. Meer informatie hierover vindt u in de brief van de Vlaamse minister van Wonen van 23 oktober 2020 en de aanvullende brief van 18 maart 2021

Ondersteuning door Wonen-Vlaanderen en VMSW

U kunt bij deze afbakeningsoefening rekenen op begeleiding van de Vlaamse Maatschappij voor Sociaal Wonen (VMSW) en Wonen-Vlaanderen.


Data-overzicht per gemeente 

De eerste stap richting woonmaatschappijen is de vorming van de werkingsgebieden. Die zullen meestal uit verschillende gemeenten bestaan, waardoor het belangrijk is om voor elk van die gemeenten inzicht te hebben in: 

  • welke woonactor hoeveel sociale huurwoningen verhuurt;
  • welke woonactor sociale koopactiviteiten ontwikkelt;
  • hoeveel grondreserves in handen zijn van sociale huisvestingsmaatschappijen;
  • het aantal huishoudens.

U kunt voor elke gemeente die u bij het werkingsgebied wilt betrekken zo’n data-overzicht aanvragen via woonmaatschappij@vmsw.be


Begeleiding door externe facilitatoren

Wonen-Vlaanderen en de VMSW stelden een pool van deskundige bemiddelaars samen waarop lokale besturen een beroep kunnen doen om de vorming van de werkingsgebieden te helpen faciliteren. Zij staan ten dienste van de lokale besturen. Het zijn de besturen die in dit proces een trekkersrol vervullen.

In een volgende fase, bij de daadwerkelijke vorming van de woonmaatschappijen, voorzien we een aangepaste ondersteuning aan de betrokken SHM’s en SVK’s.

Om een begeleidingsproces te kunnen opstarten, is het belangrijk dat:

  • een gemeente (of een groep van gemeenten) die een aanvraag indient, een (voorlopig) idee heeft over met wie ze een werkingsgebied met minstens 1.000 huurwoningen kunnen vormen. (1.000 woningen is immers de minimale schaalgrootte van de toekomstige woonmaatschappijen). U vindt hier het aantal sociale huurwoningen per gemeente;
  • het aanvraagformulier volledig wordt ingevuld. Dit betekent o.a. dat de gemeente(n) in deze aanvraag doorgeeft / doorgeven:
    • welk bestuur optreedt als indiener van de aanvraag (vraag 1 antwoordformulier);
    • welke besturen bevestigd hebben deel te nemen aan de verkenningsgesprekken en deze aanvraag dus ondersteunen (vraag 2 antwoordformulier, 1e luik). Dit veronderstelt dat de betrokken lokale besturen over dit concrete onderwerp reeds hebben overlegd;
    • welke besturen ze mogelijk bijkomend bij de gesprekken willen betrekken, bv. om tot een voldoende groot of aaneensluitend werkingsgebied te komen (vraag 2 antwoordformulier, 2e luik). Voor ondersteunende besturen is voorbereidend overleg aanbevolen, maar niet vereist;
  • de vraag wordt gesteund door de Burgemeester of Schepen bevoegd voor Huisvesting. Een aanvraag die enkel door het ambtelijke niveau wordt gedragen, is onvoldoende. Om de aanvraag zo laagdrempelig mogelijk te houden, hoeft dit niet noodzakelijk te worden geformaliseerd in een collegebeslissing.

De opdracht van de facilitators is beperkt tot het faciliteren van de gesprekken over de afbakening van het werkingsgebied van de toekomstige woonmaatschappijen en het bemiddelen tussen lokale besturen, waar nodig.

De aanvragende gemeenten:

  • nemen initiatief om het gesprek tussen hen op te starten;
  • werken onder begeleiding van de facilitatoren een plan van aanpak en bijhorende timing uit;
  • reiken, waar nodig, uit naar andere besturen waarmee ze willen samenwerken om tot een werkingsgebied van minstens 1.000 huurwoningen te komen;
  • nemen actief deel aan de gesprekken.

De facilitatoren:

  • ontwerpen samen met de gemeenten een plan van aanpak en timing;
  • bereiden de gesprekken methodisch voor;
  • verzorgen de gesprekstechnisch begeleiding van de gesprekken;
  • ondersteunen de gemeenten wanneer die bijkomende besturen willen betrekken;
  • bemiddelen tussen de betrokken besturen, waar nodig;
  • rapporteren over de voortgang van het proces aan Wonen-Vlaanderen.

Een aantal voorbeelden van taken die de facilitators kunnen opnemen:

  • 6 gemeenten willen samenwerken. Om tot een aaneengesloten en voldoende groot werkingsgebied te komen, zouden zij graag 2 bijkomende gemeenten betrekken, maar die verkiezen andere partners. De facilitator kan een bemiddelende rol opnemen.
  • 3 gemeenten willen samenwerken. Zij willen echter deel uitmaken van een groter werkingsgebied, om ervoor te zorgen dat alle expertise die van een woonmaatschappij wordt verwacht, kan worden geboden (o.a. bundeling van opdrachten SHM en SVK). Ze willen daarvoor samenwerken met een andere cluster van 5 gemeenten. Maar die hebben twijfels over deze samenwerking. De facilitator kan een bemiddelende rol opnemen.

Aanvraag: praktisch
Via Bestand het aanvraagformulier kunt u een aanvraag indienen om een externe facilitator aan te stellen. Vul dit formulier in en bezorg het ons via woonmaatschappij@vmsw.be
De aanvragen worden maandelijks gebundeld, beoordeeld door Wonen-Vlaanderen en overgemaakt aan de externe facilitatoren. 


Informatie op het luik woonmaatschappijen van de VMSW

Alle informatie over het traject tot vorming van woonmaatschappijen is beschikbaar op https://www.vmsw.be/Home/Woonmaatschappijen. U kunt deze website alleen raadplegen als u toegang heeft. Nog geen toegang? Vraag toegang via het aanvraagformulier van de VMSW

 

Informatie over het ontwerpdecreet over de vorming en erkenning van woonmaatschappijen

De Vlaamse Regering keurde op 5 maart 2021 een tweede keer het ontwerp van decreet dat onder meer de invoering van de woonmaatschappijen regelt goed. Dit ontwerpdecreet bevat o.a. bepalingen over het werkingsgebied van de woonmaatschappijen en de verdeling van de stemrechten tussen de lokale besturen. Meer informatie: PDF icon tweede principiële goedkeuring ontwerpdecreet vorming en erkenning woonmaatschappijen.

 

Contactpersoon voor uw gemeente? 

Heeft uw gemeente of uw regio al een verantwoordelijke om het werkingsgebied in uw regio te helpen vormen? Laat het ons weten via woonmaatschappij@vmsw.be. Zo kunnen we de communicatie tussen uw gemeente en de ondersteunende diensten van de VMSW en Wonen-Vlaanderen vlot laten verlopen.