Advies Vlaamse Woonraad: Naar een versterkt recht op wonen?

Twintig jaar geleden werd het recht op menswaardig wonen ingeschreven in de Belgische Grondwet. Dit heeft er echter niet toe geleid dat dit grondrecht voor iedereen gerealiseerd is. Denk maar aan dak- en thuisloosheid of gezinnen die bij gebrek aan alternatieven een woning van slechte kwaliteit bewonen. In zijn recent advies ‘Naar een versterkt recht op wonen’ pleit de Vlaamse Woonraad voor een gewaarborgd woonrecht.

Binnen het huidige woonbeleid is de overheid gehouden inspanningen te leveren om woonbehoeftige huishoudens aan een geschikte woning te helpen of ondersteuning te bieden. Ze doet dit ook op verschillende manieren, onder meer via sociale woningbouw of door het toekennen van huursubsidies. Toch gebeurt het al te vaak dat rechthebbenden geen beroep kunnen doen op deze steunmaatregelen, bijvoorbeeld door de lange wachtlijsten of een tekort aan betaalbare, kwalitatieve huurwoningen. In dergelijke gevallen beschikt de woonbehoeftige momenteel niet over de mogelijkheid om zijn recht op menswaardig wonen af te dwingen –ook al is de huisvestingssituatie schrijnend.

De Vlaamse Woonraad pleit voor een hoger niveau van rechtsbescherming inzake wonen. Voor de meest woonbehoeftige huishoudens moet een versterkt recht op wonen gelden, met garanties op een resultaatgerichte aanpak van hun woonprobleem. In een eerste fase dient de aandacht uit te gaan naar dak- en thuislozen. Maar gaandeweg kan deze groep worden uitgebreid tot gezinnen die een ongeschikte woning bewonen of een onredelijk groot deel van hun inkomen aan huur betalen. De Vlaamse Woonraad haalt zijn inspiratie voor dit voorstel in Schotland en Frankrijk, waar dergelijke aanpak zijn vruchten afwerpt.

Een versterkt recht op wonen moet op verschillende niveaus worden uitgewerkt. De Vlaamse overheid is verantwoordelijk voor de verruiming van het aanbod aan kwalitatieve en betaalbare huurwoningen en blijft eindverantwoordelijk voor de realisatie van het recht op wonen. De lokale besturen en woonactoren dienen op basis van objectieve parameters na te gaan wie aanspraak kan maken op een versterkt recht op wonen. Vervolgens moeten zij alles in het werk stellen om een geschikte oplossing te vinden voor deze personen –wat nu reeds op vele plaatsen gebeurt. Nieuw in het voorstel van de Vlaamse Woonraad is dat zowel de woningzoekende als de lokale woonactoren een verhaalrecht hebben indien een concrete oplossing uitblijft of niet voorhanden is.

Woonrechtcommissaris 

In dergelijke situatie kunnen beide partijen zich richten tot de Vlaamse Woonrechtcommissaris. Deze beschikt over een ‘noodfonds’ dat lokale woonactoren kunnen aanspreken wanneer de reguliere steunmaatregelen tekortschieten. Met de middelen uit dit fonds moeten zij een concrete oplossing bieden aan prioritaire rechthebbenden.
 
Naast deze individuele opdracht heeft de Woonrechtcommissaris ook een beleidsmatige opdracht. Hij volgt de toepassing van het versterkt recht op wonen op en formuleert voorstellen ter verbetering van het woonbeleid. De Woonrechtcommissaris rapporteert aan de Vlaamse Regering en het Vlaams Parlement.
 
De Vlaamse Woonraad hoopt dat deze voorstellen aanleiding kunnen geven tot een fundamenteel debat over de invulling van het recht op wonen en de uitgangspunten van het huidige woonbeleid. De Raad is alvast van mening dat een versterkt recht op wonen een concrete oplossing kan bieden voor de meest kwetsbare huishoudens.

PDF icon Advies Vlaamse Woonraad: Naar een versterkt recht op wonen? (19/12/2013)

 

Gedachtewisseling in het Vlaams Parlement

Op 27 februari 2014 stelden de voorzitter en de secretaris van de Vlaamse Woonraad het advies 'Naar een versterkt recht op wonen' voor in de Commissie voor Woonbeleid, Stedelijk Beleid en Energie van het Vlaams Parlement.

Presentaties studienamiddag 11 maart 2014

Bestand Bernard Hubeau (voorzitter Vlaamse Woonraad): voorstelling advies Naar een versterkt recht op wonen?

Bestand Freek Spinnewijn (FEANTSA): Een versterkt recht op wonen als dam tegen dakloosheid en sociale uitsluiting?

Bestand Geraldine Serras (OCMW Gent) en Joris Deleenheer (VVSG): Knelpunten en mogelijkheden voor een versterkt recht op wonen in de OCMW-praktijk

Achtergrondinformatie

Van 2011 tot 2013 verrichtte het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting belangrijk werk inzake het 'inroepbaar recht op wonen'. Dit kreeg zijn neerslag in de publicatie 'Recht op wonen: naar een resultaatsverbintenis?', waaruit de Vlaamse Woonraad  inspiratie putte voor dit advies. 

< Nieuwsoverzicht