Herhuisvesten van bewoners van slechte woningen

Wat moet en kunt u doen als lokaal bestuur wanneer u bewoners van slechte woningen moet herhuisvesten?

De burgemeester moet beoordelen of de bewoning van een ongeschikte of onbewoonbare woning moet worden stopgezet. Bij een onbewoonbaarheid zal dat, gezien de ernstige veiligheids- en gezondheidsrisico’s, in principe het geval zijn, tenzij de gebreken snel te verhelpen zijn. In dat geval kan de burgemeester een verplichting tot snelherstel opnemen in zijn besluit tot onbewoonbaarverklaring. Maar ook voor de ongeschikte woningen moet de burgemeester een beoordeling maken.
De Vlaamse Wooncode voorziet in een plicht tot herhuisvesting door de burgemeesters. Deze verplichting geldt enkel tegenover de bewoners die voldoen aan de inkomens- en onroerende bezitsvoorwaarde die geldt in de sociale huursector. Maar het spreekt voor zich dat de burgemeester ook voor andere bewoners initiatieven tot herhuisvesting mag nemen.
De herhuisvestingsplicht vormt een inspanningsverbintenis voor de burgemeester. Dat houdt in dat hij al het mogelijke moet doen om de bewoners te herhuisvesten.

De burgemeester heeft een inspanningsplicht bij de herhuisvesting van bewoners van ongeschikte, onbewoonbare of overbewoonde woningen. Dat is niet altijd evident, maar de Vlaamse Wooncode voorziet toch een aantal mogelijkheden:

  • voorrang bij toewijzing van een sociale huurwoning (onder voorwaarden);
  • tegemoetkoming in de huurprijs van de private huurwoning (onder voorwaarden);
  • recupereren van de herhuisvestingskosten bij de eigenaar. (Hierrond heeft de Vlaamse overheid een proefproject opgezet met een aantal geïnteresseerde gemeenten. De ervaringen van dit proefproject resulteerden in een PDF icon handleiding voor de gemeenten: herhuisvesting en terugvordering van herhuisvestingskosten.)

Mogelijke bijkomende initiatieven van de gemeente:

  • oprichten van transitwoningen;
  • afsluiten van samenwerkingsovereenkomsten met sociale woonactoren en OCMW; 
  • aanstellen van woonbegeleiders;
  • dienstverlening via woonwinkels.

De handleiding PDF icon Woningkwaliteitsbewaking in uw gemeente gaat dieper in op het herhuisvesten van bewoners. Hoofdstuk PDF icon 2.5 De gevolgen van een besluit vertelt onder andere meer over de voorwaarden voor voorrang in de sociale huisvestingssector of een tegemoetkoming in de huurprijs. Hoofdstuk PDF icon 3.3 Herhuisvesting structureel organiseren staat stil bij de bijkomende mogelijkheden die u als gemeente heeft, zoals het recupereren van herhuisvestingskosten van de verhuurder.